Over Russell Brand en zijn anti-democratische oproep

Ik ben een democraat en ik ben verbouwereerd. Door Russell Brand wel te verstaan. Zijn tirade voor de ogen van meer dan drie miljoen mensen wereldwijd is zeer dubieus. Voor een democraat, zeg ik er bij. De Britse comedian mocht in een interview met Jeremy Paxman zijn aanklacht tegen de status quo uitleggen. Dit deed hij met veel energie, flair en een groot idioom. De meeste reacties waren lovend van aard. Dit is de stem die wij misten. De stem van onze generatie. Het geluid van de 99%. Revolte!

En daar was het. Terwijl hij kinetisch op het puntje van zijn stoel zat, verklaarde hij niet te stemmen. Sterker nog, nooit te hebben gestemd. Dit op zich is discutabel voor iemand die zich niet kan vinden in de status quo. Maar toen kwam het kwalijkste wat er in een democratie kan worden gezegd: “[…] they shouldn’t vote, that’s what I’m thinking they should do, don’t bother voting. […]

Verzachtende omstandigheden? Natuurlijk. Het vertrouwen vanuit de samenleving in het vermogen van de elite om problemen op te lossen is laag. De betrokkenheid in de politiek is tanende. Echter, moet dit dan in houden dat er maar beter niet gestemd kan worden? De facto ondermijnt zijn uitspraak de democratie.

Ondanks dit, is er geen ophef. Hier en daar in een Britse krant een opiniestuk dat Brand op een aantal punten terecht wijst. Maar de grote ophef over een dergelijke uitspraak blijft uit. Wat als hij had opgeroepen om al ons geld van de bank te halen? Tegenwoordig kan dit zelfs leiden tot een celstraf van maximaal 4 jaar plus een geldboete van 19.000 euro. Vinden wij het in stand houden van een bank dan zoveel belangrijker dan een democratie?

Ik kan goed meegaan in de argumentatie dat zijn uitspraak valt onder de vrijheid van meningsuiting. En deze is een grote verworvenheid in onze democratische rechtsstaat. Maar hier volgt de ironie: want door het gebruik van deze vrijheid op deze manier kan diezelfde vrijheid onder uit worden gehaald. Erken dit gevaar als de vrijheid van meningsuiting je lief is.

Toegegeven, zijn gepassioneerd relaas is zoveel meer dan de apathische politiek die we gewend zijn. Alleen dient zijn charisma niet te worden misvat als het antwoord op de huidige apathie. Drie jaar geleden brachten de Amerikaanse tv-komieken Jon Stewart en Stephen Colbert 215.000 mensen op het been om te demonstreren voor redelijkheid en tegen de angst. Dit was hun antwoord op een opruiende demonstratie van dom-rechts in de VS vlak daarvoor. Juist die redelijkheid is nodig om onze democratie te versterken en het vertrouwen te herstellen in een onredelijke politieke klimaat. Clowneske oproepen tot niet meer stemmen is meer van hetzelfde in deze galblaas democratie.

Volgende week zaterdag doet het circus Brand ook ons land aan. Als het een imam was geweest die kwam oproepen om deze democratie omver te werpen, dan zou hij ten eerste ‘haatbaard’ zijn genoemd en ten tweede hadden we hem niet toegelaten. Brand is echter welkom. Terecht ook. Daarom heb ik advies aan hen die naar zijn ‘The Messiah Complex’-show gaan. Lach hartelijk om zijn grappen. En help de beste man van zijn complex af: begin een politieke partij.